Mówię, gdzie coś jest – rozwijamy słownictwo przestrzenne
W kolejnym wpisie z cyklu „Mam więcej do powiedzenia!” chcę pokazać, jak za pomocą AAC rozwijać słownictwo określające położenie przedmiotów w przestrzeni.
Na, pod, w, obok, przed, za – to krótkie słowa, które mają ogromne znaczenie w codziennym porozumiewaniu się. Dzięki nim możemy powiedzieć, gdzie coś się znajduje, poprosić o położenie przedmiotu w konkretnym miejscu czy opowiedzieć o tym, co widzimy.
Dla uczniów z trudnościami w komunikowaniu się słownictwo przestrzenne może być kolejnym krokiem w rozwijaniu umiejętności budowania bardziej rozbudowanych wypowiedzi.
AAC pozwala uczniowi nie tylko nazwać przedmiot, ale również powiedzieć, gdzie on się znajduje.
Od czego zacząć?
Na początek proponuję sześć określeń przestrzennych:
NA – POD – W – OBOK – PRZED – ZA
Nie oznacza to jednak, że wszystkie słowa należy wprowadzać jednocześnie. Warto rozpocząć od tych, które uczeń najczęściej słyszy i może wykorzystać podczas codziennych aktywności.
W swojej pracy staram się łączyć symbol, wypowiadane słowo oraz rzeczywiste działanie z przedmiotem.
Kiedy wkładam klocek do pudełka, wskazuję symbol W i mówię: „Klocek jest w pudełku”. Gdy kładę książkę na stole, modeluję słowo NA. Podczas zabawy z piłką mogę pokazać symbol POD i powiedzieć: „Piłka jest pod krzesłem”.
W ten sposób uczeń poznaje znaczenie słów w konkretnej sytuacji, a nie wyłącznie na podstawie ilustracji.
Jak rozwijać słownictwo przestrzenne?
Proponuję trzy proste aktywności, które można wykorzystać podczas lekcji, terapii lub codziennej zabawy.
1. Gdzie jest piórnik?
Przygotowuję piórnik i pudełko. Umieszczam piórnik w różnych miejscach – w pudełku, na pudełku, pod nim lub obok.
Podczas zabawy wskazuję odpowiednie symbole i modeluję komunikaty:
„Piórnik jest W pudełku”.
„Piórnik jest NA pudełku”.
„Piórnik jest POD pudełkiem”.
„Piórnik jest OBOK pudełka”.
Następnie zachęcam ucznia do samodzielnego decydowania, gdzie umieścić piórnik. Może przekazać swoją decyzję za pomocą symbolu, gestu lub innej dostępnej formy komunikacji.
2. Budujemy i ustawiamy
Wykorzystuję klocki, figurki lub inne przedmioty dostępne w klasie. Podczas wspólnej zabawy pokazuję, jak można określać ich położenie.
Modeluję komunikaty: „Auto jest PRZED garażem”, „Drzewo jest ZA domem”, „Kot jest NA ławce”.
Uczeń może samodzielnie układać przedmioty, a ja opisuję jego działania, wskazując odpowiednie symbole AAC.
3. Szukamy przedmiotów w klasie
Podczas codziennych zajęć wykorzystuję rzeczywiste sytuacje, np. szukanie piórnika, książki lub ulubionej zabawki.
Pokazuję symbol i mówię: „Piórnik jest NA stole”, „Plecak jest POD ławką”, „Książka jest W szafce”.
Dzięki temu uczeń poznaje słownictwo przestrzenne w sytuacjach, w których rzeczywiście może być mu potrzebne.
Od rozumienia do samodzielnego komunikowania
Wprowadzając słownictwo przestrzenne, warto pamiętać, że rozumienie polecenia i samodzielne używanie słowa to dwie różne umiejętności.
Uczeń może prawidłowo wykonać polecenie „Połóż klocek na stole”, ale nie potrafić jeszcze samodzielnie przekazać, gdzie znajduje się przedmiot.
Dlatego staram się nie ograniczać aktywności wyłącznie do wykonywania poleceń. Tworzę również okazje, w których to uczeń może przekazać mi informację lub zdecydować o położeniu przedmiotu.
Z czasem modeluję bardziej rozbudowane komunikaty np.:
PIŁKA POD STOŁEM
KREDKA W PUDEŁKU
AUTO ZA DOMEM
POŁÓŻ NA STOLE
Nie oczekuję jednak natychmiastowego powtarzania komunikatów. Najważniejsze jest pokazywanie uczniowi, jak może wykorzystywać poznane słowa do porozumiewania się.
Gdzie i z kim rozwijać te umiejętności?
Słownictwo przestrzenne pojawia się niemal w każdej codziennej sytuacji. Zachęcam do modelowania go podczas zabawy, ubierania, sprzątania, przygotowywania posiłków, spacerów czy wykonywania obowiązków szkolnych.
Z symboli mogą korzystać nauczyciele, terapeuci, rodzice, opiekunowie oraz inne osoby obecne w otoczeniu ucznia.
Ważne, aby uczeń miał możliwość używania poznanych słów w różnych miejscach i z różnymi osobami.
Jak przygotować materiał AAC?
Na początek proponuję prostą tablicę z sześcioma symbolami lub pojedyncze symbole określające położenie przedmiotów. Symbole można zalaminować aby posłużyły do dłuższego wykorzystywania.
Warto zadbać o to, aby ilustracje były czytelne i przedstawiały relacje przestrzenne w jednoznaczny sposób. Dobrym rozwiązaniem jest wykorzystanie na wszystkich symbolach tych samych elementów, np. piłki i pudełka, zmieniając jedynie ich wzajemne położenie.
Symbole powinny być zgodne z systemem AAC, z którego korzysta uczeń, oraz dostępne podczas codziennych aktywności.
Pamiętajmy, że sam obrazek nie zawsze wystarczy do zrozumienia relacji przestrzennej. Dlatego zachęcam do łączenia symboli z manipulowaniem przedmiotami, ruchem i bezpośrednim doświadczeniem.
Darmowy materiał AAC – „Gdzie jest?”
📌 Do dzisiejszego wpisu przygotowałam bezpłatną tablicę AAC z sześcioma symbolami określającymi położenie przedmiotów, którą można wydrukować i wykorzystać podczas lekcji, terapii oraz zabaw w domu.
Przykładowa tablica:
Zachęcam do korzystania z niej podczas układania przedmiotów, zabaw konstrukcyjnych i codziennych sytuacji wymagających określania miejsca.
Niech będzie przede wszystkim pomocą w modelowaniu komunikacji, a nie kolejną kartą służącą wyłącznie do sprawdzania znajomości pojęć.
Opracowanie własne. Wizualizacja edukacyjna wygenerowana przy wsparciu AI. Część ilustracji zamieszczonych na blogu powstała z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Koncepcje i treści edukacyjne opracowuję samodzielnie. Grafiki mają charakter poglądowy i służą przedstawieniu przykładowych sytuacji edukacyjnych
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz