Zajęcia plastyczne to nie tylko malowanie, wycinanie, przyklejanie czy lepienie. To również doskonała okazja do rozwijania komunikacji, wyrażania własnych pomysłów, podejmowania decyzji i współpracy z innymi.
Podczas edukacji artystycznej uczniowie mają wiele powodów, aby się komunikować. Mogą wybierać materiały, prosić o pomoc, komentować swoje prace, wyrażać zadowolenie lub niezadowolenie, a także decydować o tym, co chcą zrobić.
Ale co w sytuacji, kiedy uczeń nie może przekazać tych informacji za pomocą mowy?
Właśnie wtedy pomocna może być tablica kontekstowa AAC, która pozwala uczniowi aktywnie uczestniczyć w zajęciach plastycznych.
Czym jest tablica kontekstowa AAC?
Tablica kontekstowa to pomoc komunikacyjna zawierająca słownictwo potrzebne podczas określonej aktywności.
W przypadku edukacji artystycznej będą to symbole umożliwiające uczniowi komunikowanie się podczas malowania, rysowania, wycinania, wyklejania czy lepienia.
Tablica kontekstowa zawiera słowa, które uczeń może wykorzystać podczas tworzenia pracy, np. CHCĘ, DAJ, KLEJ, WYCINAĆ, PRZYKLEJAĆ, JESZCZE, POMÓŻ MI, KONIEC.
Nie chodzi więc wyłącznie o nazywanie materiałów plastycznych, ale przede wszystkim o umożliwienie uczniowi komunikowania swoich potrzeb, wyborów i pomysłów podczas działania.
Jakie słownictwo umieszczam na tablicy kontekstowej do edukacji artystycznej?
Przygotowując tablicę, zastanawiam się, co uczeń może chcieć powiedzieć podczas wykonywania pracy.
Uwzględniam kilka grup słów:
Potrzeby i decyzje: CHCĘ, NIE CHCĘ, DAJ, JESZCZE, KONIEC, POMÓŻ MI, PRZERWA.
Czynności: MALOWAĆ, RYSOWAĆ, WYCINAĆ, PRZYKLEJAĆ, LEPIĆ, MIESZAĆ.
Materiały: KLEJ, NOŻYCZKI, FARBA, PĘDZEL, PAPIER, KREDKI.
Cechy i kolory: DUŻY, MAŁY, CZERWONY, ŻÓŁTY, ZIELONY, NIEBIESKI.
Komentowanie: ŁADNE, LUBIĘ, NIE LUBIĘ, GOTOWE, SUPER.
Nie wszystkie symbole muszą znajdować się na jednej tablicy. Ich dobór zależy od rodzaju aktywności i potrzeb ucznia. Ja najczęściej tworzę osobne tablice do komunikacji nazw kolorów oraz kształtów.
Ważne jednak, aby nie ograniczać tablicy wyłącznie do nazw przyborów plastycznych. Uczeń powinien mieć możliwość nie tylko poproszenia o klej, ale również odmowy, dokonania wyboru czy wyrażenia opinii.
Przykład z zajęć – „Jesienne drzewo z kolorowych liści”
Podczas jesiennych zajęć plastycznych proponuję wykonanie drzewa z papierowych lub naturalnych liści.
Przygotowuję kartkę z konturem drzewa, kolorowy papier, klej, nożyczki oraz liście.
Na stoliku, w miejscu łatwo dostępnym dla ucznia, umieszczam tablicę kontekstową AAC.
1. Wybieramy materiały
Zanim rozpoczniemy pracę, pozwalam uczniowi zdecydować, jakich materiałów chce użyć - wyklejanie kawałkami papieru czy kawałkami liści.
Modeluję komunikaty:
„CHCĘ PAPIER"
„CHCĘ LIŚCIE”.
Nie oczekuję, że uczeń od razu samodzielnie zbuduje wypowiedź. Pokazuję mu, jak można korzystać z symboli podczas podejmowania decyzji.
2. Wykonujemy pracę
Podczas kolejnych etapów wskazuję symbole odpowiadające wykonywanym czynnościom.
Przykładowe komunikaty:
„WYCINAM”.
„PRZYKLEJAM”.
„JESZCZE ”.
„POMÓŻ MI”.
Jeżeli uczeń potrzebuje pomocy, zachęcam go do skorzystania z dostępnego sposobu komunikacji. Reaguję na jego komunikat, niezależnie od tego, czy został przekazany za pomocą symbolu, gestu, spojrzenia czy mowy.
3. Komentujemy efekty pracy
Po zakończeniu lub w trakcie tworzenia pracy zachęcam ucznia do wyrażania opinii.
Mogę modelować komunikaty:
„ŁADNE”.
„PODOBA MI SIĘ”.
„KONIEC”.
Pamiętam, że uczeń ma również prawo powiedzieć „NIE LUBIĘ” lub „NIE CHCĘ”. Nie każda aktywność musi sprawiać mu przyjemność - wówczas alternatywa jest dokonywanie wyboru z pośród materiałów, szablonów itp.
Jedna tablica czy kilka różnych?
W edukacji artystycznej można przygotować jedną uniwersalną tablicę kontekstową „Praca plastyczna”, zawierającą słownictwo przydatne podczas większości zajęć.
Przykładowa tablica:
Można ją również uzupełniać o symbole związane z konkretną techniką.
Przykład – malowanie farbami
Na tablicy szczególnie przydatne będą słowa: FARBA, PĘDZEL, WODA, MALOWAĆ, MIESZAĆ, KOLOR, JESZCZE, POMÓŻ MI.
Uczeń może komunikować:
„CHCĘ FARBA”, „CHCĘ PĘDZEL”, „JESZCZE”, „POMÓŻ MI”.
Przykładowa tablica:
Przykład – wyklejanie i wycinanie
Przydatne słowa to: PAPIER, KLEJ, NOŻYCZKI, WYCINAĆ, PRZYKLEJAĆ, CHCĘ, KONIEC.
Uczeń może przekazać:
„CHCĘ KLEJ”, „CHCĘ WYCINAĆ”, „POMÓŻ MI”, „GOTOWE”.
Przykładowa tablica:
Przykład – lepienie z masy plastycznej
Na tablicy mogą znaleźć się symbole: MASA, WAŁEK, LEPIĆ, UGNIATAĆ, WAŁKOWAĆ, DUŻY, MAŁY, JESZCZE, KONIEC.
Przykładowe komunikaty:
„CHCĘ MASĘ”, „DUŻA KULA”, „JESZCZE”, „KONIEC”.
Takie rozwiązanie pozwala dostosować słownictwo do konkretnego działania bez konieczności tworzenia zupełnie nowego systemu komunikacji przy każdej aktywności.
Przykładowa tablica:
Jak przygotować funkcjonalną tablicę?
Przy tworzeniu materiałów zwracam uwagę na kilka zasad:
Czytelność – stosuję proste symbole, wyraźne podpisy i uporządkowany układ.
Dostępność – tablica znajduje się w zasięgu ucznia przez cały czas trwania zajęć.
Funkcjonalność – wybieram słowa potrzebne do komunikowania się, a nie tylko nazywania przyborów.
Spójność – wykorzystuję symbole i rozwiązania znane uczniowi z jego systemu AAC.
Możliwość wyboru – uwzględniam komunikaty pozwalające odmówić, poprosić o pomoc, zrobić przerwę lub zakończyć pracę.
Pamiętam również, że uczniowie różnią się możliwościami komunikacyjnymi, wzrokowymi i ruchowymi. Dlatego wielkość tablicy, liczbę symboli oraz sposób ich wskazywania dostosowuję indywidualnie.
Darmowy materiał AAC – „Tworzę i komunikuję”
Do dzisiejszego wpisu przygotowałam dołączam powyższe, przykładowe tablice AAC.
Materiał można wykorzystać podczas malowania, rysowania, wycinania, wyklejania i innych aktywności twórczych.
Zachęcam do korzystania z tablic zarówno podczas zajęć szkolnych i terapeutycznych, jak i w domu.
POBIERZ TABLICE DO EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ
Nie tylko efekt końcowy ma znaczenie
Podczas zajęć artystycznych często skupiamy się na gotowej pracy – kolorowym drzewie, namalowanym obrazku czy wykonanej dekoracji.
Tymczasem dla ucznia korzystającego z AAC równie ważny może być sam proces tworzenia.
Czy mógł samodzielnie wybrać kolor? Czy miał możliwość poproszenia o pomoc? Czy mógł powiedzieć, że chce jeszcze malować albo że potrzebuje przerwy?
To właśnie takie sytuacje pokazują, że komunikacja jest częścią codziennych doświadczeń ucznia.
Tablica kontekstowa AAC nie służy temu, aby uczeń poprawnie wskazywał kolejne symbole. Jej zadaniem jest umożliwienie mu aktywnego uczestniczenia w zajęciach, podejmowania decyzji i wyrażania własnych potrzeb.
Opracowanie własne. Wizualizacja edukacyjna wygenerowana przy wsparciu AI. Część ilustracji zamieszczonych na blogu powstała z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Koncepcje i treści edukacyjne opracowuję samodzielnie. Grafiki mają charakter poglądowy i służą przedstawieniu przykładowych sytuacji edukacyjnych.
Tablice komunikacyjne wykonani z wykorzystaniem programu Boardmaker 7.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz